Γαρίφαλο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Γαρίφαλο
(Syzygium aromaticum)
Γαρίφαλο (Συζύγιον το αρωματικόν), εικονογράφηση από τον Köhler.
Γαρίφαλο (Συζύγιον το αρωματικόν), εικονογράφηση από τον Köhler.
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Φυτά (Plantae)
Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα (Angiosperms)
Ομοταξία: Eudicots
Υφομοταξία: Ροδίδες (Rosidae)
Τάξη: Μυρτώδη (Myrtales)
Οικογένεια: Μυρτίδες (Myrtaceae)
Γένος: Συζύγιον (Syzygium)
Διώνυμο
Συζύγιον το αρωματικόν
(Syzygium aromaticum)

Κάρολος Λινναίος (L.), Merrill & Perry
Συνώνυμα[1]
  • Caryophyllus aromaticus L.
  • Eugenia aromatica (L.) Baill.
  • Eugenia caryophyllata Thunb.
  • Eugenia caryophyllus (Spreng.) Bullock & S. G. Harrison

Το Γαρίφαλογαρύφαλλο) είναι ο αρωματικός ανθοφόρος οφθαλμός (μπουμπούκι) του δέντρου Συζύγιον το αρωματικόν (Syzygium aromaticum), από την οικογένεια Μυρτίδες (Myrtaceae). Είναι εγγενές στα νησιά Μολούκες στην Ινδονησία και χρησιμοποιείται ευρέως ως καρύκευμα. Τα γαρίφαλα συγκομίζονται εμπορικά κυρίως στην Ινδονησία, Ινδία, Μαδαγασκάρη, Ζανζιβάρη, Πακιστάν, Σρι Λάνκα και Τανζανία.

Το δέντρο γαρίφαλο είναι ένα αειθαλές δέντρο που φτάνει σε 8-12 μ ύψος, με μεγάλα φύλλα και αιματόχρωμα λουλούδια, ομαδοποιημένα σε συστάδες ακροδεκτών. Οι ανθοφόροι οφθαλμοί, αρχικά έχουν χλωμό χρώμα, σταδιακά γίνονται πράσινοι και κατόπιν όταν είναι έτοιμοι για συγκομιδή, αλλάζουν σε ένα φωτεινό κόκκινο. Τα γαρίφαλα συγκομίζονται όταν έχουν μέγεθος 1,5-2,0 εκ. και αποτελούνται από ένα μεγάλο κάλυκα που καταλήγει σε τέσσερα εξαπλώμενα σέπαλα (φύλλα κάλυκος άνθους) και τέσσερα μη ανοιγόμενα πέταλα που σχηματίζουν μια μικρή κεντρική μπάλα.

Ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραφθορά του βενετικού garofolo, λατιν. garofulum, ελλην. καρυόφυλλο (Ανδριώτης). Στην αρχή το έγραφαν με ύψιλον και δύο λάμδα, όπως ακριβώς και το λουλούδι γαρίφαλο. Συνώνυμες και οι λέξεις girofle, clou de Girofle, καρενφίλ, καρυόφυλλο(ν). Γερμανιστί gewürznelke. Γνωστό και με τα ονόματα μοσχοκάρφι ή καρυόφυλλο ή γαρόφαλο ή καραφίλι.[2]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ένωση ευγενόλη είναι περισσότερο υπεύθυνη για το χαρακτηριστικό άρωμα των γαρίφαλων.

Οι αρχαιολόγοι έχουν βρει στην Συρία, γαρίφαλα σε ένα κεραμικό αγγείο, με αποδείξεις που χρονολογούν το εύρημα συν-πλην μερικά χρόνια από το 1721 π.Χ.[3] Στο τρίτο αιώνα π.Χ., ένας Κινέζος ηγέτης της δυναστείας των Χαν, απαιτούσε απ'όσους του απευθύνονταν, να μασούν γαρίφαλο για να φρεσκάρουν την αναπνοή τους.[4] Τα γαρίφαλα διαπραγματεύονταν κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, μεταξύ των μουσουλμάνων ναυτικών και των εμπόρων, στο κερδοφόρο εμπόριο του Ινδικού Ωκεανού. Το εμπόριο γαρίφαλου αναφέρεται επίσης από τον Ιμπν Μπαττούτα (Ibn Battuta) και ακόμη διάσημοι χαρακτήρες από τις Αραβικές Νύχτες, όπως του Σεβάχ του θαλασσινού είναι γνωστό ότι αγόραζαν και πωλούσαν γαρίφαλα από την Ινδία.[5]

Μέχρι τη σύγχρονη εποχή, τα γαρίφαλα αναπτύσσονταν μόνο σε λίγα νησιά, στις Νήσους Μολούκες (ιστορικά ονομάζονται τα νησιά των μπαχαρικών), συμπεριλαμβανομένων των Bacan, Makian, Μότι, Ternate και Tidore.[3] Στην πραγματικότητα, το δέντρο γαρίφαλο, που οι ειδικοί πιστεύουν ότι είναι το παλαιότερο στον κόσμο, που ονομάζεται Afo, είναι στο Ternate. Το δέντρο είναι μεταξύ 350 και 400 ετών.[6] Λένε στους τουρίστες, ότι το 1770, ένας Γάλλος ονόματι Poivre, έκλεψε τα δενδρύλλια από το ίδιο δέντρο, τα μετέφερε στη Γαλλία και στη συνέχεια στη Ζανζιβάρη, η οποία κάποτε ήταν ο μεγαλύτερος παραγωγός γαρίφαλου στον κόσμο.[6]

Ο Πιέρ Πουάβρ (1719-1786), τελικά, θα καταφέρει να σπάσει το μονοπώλιο μπαχαρικών των Ολλανδών, κλέβοντάς τους σπόρους και φυτά. Οι Γάλλοι, τιμώντας τον θα δώσουν το όνομά του (poivre), στο πιπέρι.[7]

Μέχρι τα γαρίφαλα να αναπτυχθούν έξω από τις νήσους Μολούκες, διαπραγματεύονταν όπως το λάδι, με το αναγκαστικό όριο κατά την εξαγωγή.[6] Καθώς η Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών ενοποιούσε τον 17ο αιώνα, τον έλεγχό της επί του εμπορίου μπαχαρικών, προσπάθησαν να κερδίσουν το μονοπώλιο του γαρίφαλου, όπως είχαν στο μοσχοκάρυδο. Ωστόσο, "σε αντίθεση με το μοσχοκάρυδο που περιορίζονταν στις μικρές νήσους Bandas, τα δέντρα γαρίφαλου μεγάλωναν σε όλες τις Νήσους Μολούκες και το εμπόριο γαρίφαλου ήταν πολύ πέρα από τις περιορισμένες εξουσίες αστυνόμευσης της εταιρείας."[8]

Είναι γνωστό ότι ο Αδόλφος Χίτλερ (1889-1945), το σιχαινόταν και ήταν της γνώμης ότι απ'όλες τις ράτσες των μπαχαρικών, η χειρότερη, ήταν η ράτσα του μοσχοκαρφιού: «Δεν άφησε γραπτά ίχνη σχετικά με το θέμα αυτό, αλλά όλοι οι οικείοι του γνώριζαν την απέχθειά του για το μπαχαρικό αυτό και που χρησιμοποιείται τόσο συχνά».[9]

Χρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αποξηραμένα γαρύφαλλα.
Μοντέλο γαρύφαλλο ενός proa (ιστιοπλοϊκό σκάφος με πολλαπλά κύτη).
Εξαγωγή γαρύφαλλου το 2005.

Το αιθέριο έλαιό του, γνωστό ως γαριφαλέλαιο, εξάγεται από τα γαρίφαλα με απόσταξη και χρησιμοποιείται στην οδοντιατρική, στον καθαρισμό των μικροσκοπίων, στην αρωματοποιία και στην παρασκευή διαφόρων σκευασμάτων για τον καθαρισμό του στόματος.

Τα γαρίφαλα χρησιμοποιούνται στην κουζίνα της Ασίας, Αφρικής, Εγγύς και Μέσης Ανατολής, προσδίδοντας γεύση στα κρέατα, κάρυ και μαρινάδες καθώς και στα φρούτα όπως μήλα, αχλάδια ή ραβέντι (τα χοντρά κοτσάνια των φύλλων του καλλιεργούμενου φυτού της οικογένειας dock, τα οποία είναι κοκκινωπά ή πράσινα και τρώγονται ως φρούτο μετά το μαγείρεμα). Το γαρίφαλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να δώσει αρωματικά και γευστικά χαρακτηριστικά στα ζεστά ροφήματα, συχνά σε συνδυασμό με άλλα συστατικά όπως λεμόνι και ζάχαρη. Το γαρίφαλο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως συστατικό του μπαχαράτ.

Στη Μεξικανική κουζίνα, το γαρίφαλο είναι περισσότερο γνωστό ως clavos de olor (Ισπαν. γαρίφαλο) και συχνά συνοδεύει κύμινο και κανέλα.[10]

Ένα σημαντικό συστατικό της γεύσης του γαρίφαλου, παρεχόμενη από τη χημική ευγενόλη (eugenol)[11] και η ποσότητα του καρυκεύματος που απαιτείται είναι συνήθως μικρή. Συνδυάζεται καλά με την κανέλα, το μπαχάρι, τη βανίλια, το κόκκινο κρασί και το βασιλικό καθώς και το κρεμμύδι, τις φλούδες εσπεριδοειδών, τον αστεροειδή γλυκάνισο ή τους πιπερόκοκκους.

Γαρίφαλο.

Μη μαγειρικές χρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μπαχαρικό χρησιμοποιείται στην Ινδονησία, σε ένα είδος τσιγάρου που ονομάζεται (kretek).[1] Η χρήση του ως συστατικού τσιγάρου είχε διαδοθεί καθ' όλη την έκταση της Ευρώπης, της Ασίας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Το 2009, τα τσιγάρα γαρύφαλλου, (καθώς και τα αρωματισμένα τσιγάρα με φρούτα και με γεύση καραμέλας) είχαν τεθεί εκτός νόμου στις ΗΠΑ. Τα τσιγάρα που περιέχουν γαρύφαλλο, όταν πωλούνται στις ΗΠΑ,κατατάσσονται στα πούρα.[12]

Το γαρίφαλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απωθητικό μυρμηγκιών.[13]

Είναι γνωστό ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι το χρησιμοποιούσαν τριμμένο, στις μούμιες τους. Φαίνεται δε ότι χωρίς αυτό, δεν θα υπήρχαν έως σήμερα οι μούμιες των φαραώ.[14]

Τα γαρίφαλα χρησιμοποιούνται για να κάνουν άρωμα πομάδας (μια μπάλα ή διάτρητο δοχείο από μυρωδάτες ουσίες, όπως βότανα και μπαχαρικά, τοποθετημένο σε μια ντουλάπα, συρτάρι ή το δωμάτιο για να αρωματίσουμε τον αέρα ή (πρώην) που φέρεται ως υποτιθέμενη προστασία ενάντια στη μόλυνση) όταν συνδυάζεται με πορτοκάλι. Όταν στη βικτοριανή Αγγλία, δωριζόταν μια τέτοια πομάδα, δήλωνε "τη ζεστασιά του συναισθήματος."

Παραδοσιακές ιατρικές χρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα γαρίφαλα χρησιμοποιούνται στην ινδική ιατρική Ayurveda, στην κινεζική ιατρική, στην δυτική βοτανοθεραπεία και στην οδοντιατρική όπου ο αιθέριο έλαιο χρησιμοποιείται ως αναλγητικό (παυσίπονο) για τα έκτακτα οδοντιατρικά περιστατικά. Το γαρίφαλο χρησιμοποιείται ως διαλύων τα αέρια του στομάχου (carminative), για την αύξηση του υδροχλωρικού οξέος στο στομάχι και τη βελτίωση του περισταλτισμού (peristalsis). Τα γαρίφαλα λέγεται επίσης ότι είναι φυσικά αντισκωληκικά.[15] Το αιθέριο έλαιο χρησιμοποιείται στην αρωματοθεραπεία, κυρίως για πεπτικά προβλήματα, όταν χρειάζεται διέγερση και αύξηση της θερμοκρασίας. Τοπική εφαρμογή πάνω από το στομάχι ή στην κοιλιά λέγεται ότι θερμαίνει τον πεπτικό σωλήνα. Τοποθετημένο στην κοιλότητα ενός σάπιου δοντιού, ανακουφίζει τον πονόδοντο.[16]

Τα γαρίφαλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν εσωτερικά ως τσάι και τοπικά ως έλαιο για υποτονία, μεταξύ άλλων και για τη σκλήρυνση κατά πλάκας. Αυτό βρίσκεται επίσης στη Θιβετιανή ιατρική.[17] Ορισμένοι συνιστούν την αποφυγή περισσότερο από περιστασιακή την εσωτερική χρήση του γαρίφαλου με την παρουσία της πίτας Ayurveda τέτοια φλεγμονή απαντάται σε οξείες εξάρσεις αυτοάνοσων νόσων.[18]

Πιθανές ιατρικές χρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έχει αναταξινομήσει την ευγενόλη (μία από τις χημικές ουσίες που περιέχονται στο γαριφαλέλαιο), υποβαθμίζοντας την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς του. Η FDA πιστεύει τώρα ότι δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία που να δείχνουν ότι το γαρυφαλέλαιο ή η ευγενόλη είναι αποτελεσματική για τον πονόδοντο ή μία ποικιλία άλλων τύπων πόνου.[19]

Μελέτες για τον προσδιορισμό της αποτελεσματικότητας του για τη μείωση του πυρετού, ως ένα κουνουπο-απωθητικό καθώς και για την πρόληψη της πρόωρης εκσπερμάτωσης, απέβησαν άκαρπες.[19] Παραμένει να αποδειχθεί, αν το γαρύφαλλο μπορεί να μειώσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.[20]

Επιπλέον, το έλαιο γαρίφαλου χρησιμοποιείται στην παρασκευή μερικών οδοντόκρεμων και διάλυμα clovacaine, το οποίο είναι ένα τοπικό αναισθητικό που χρησιμοποιείται στη στοματική εξέλκωση και φλεγμονή. Η ευγενόλη (ή γενικά έλαιο γαρίφαλου) αναμιγνύεται με οξείδιο του ψευδαργύρου, για να σχηματίσει μια προσωρινή πλήρωση κοιλότητας του δοντιού.[21]

Το έλαιο γαρύφαλλου μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αναισθητοποίηση των ψαριών, ενώ η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλότερες δόσεις (η συνιστώμενη δόση είναι 400 mg/l) θεωρείται ένα ανθρώπινο μέσο ευθανασίας.[22]

Απομιμήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Οι μίσχοι του γαρίφαλου είναι λεπτά φυτικά στελέχη του άξονα της ταξιανθίας που δείχνουν απέναντι σταυρωτή διακλάδωση. Εξωτερικά, είναι καφέ, τραχιά και ακανόνιστα τσαλακωμένα κατά μήκος με εύθρυπτη, ξηρή και ξυλώδη υφή.
  • Οι μητέρα των γαρίφαλων (anthophylli) είναι τα ώριμα φρούτα των γαρίφαλων που είναι ωοειδή, καφέ μούρα, μονόφθαλμα και μονόσπορα. Αυτό μπορεί να ανιχνευθεί από την παρουσία μεγάλης ποσότητας αμύλου στους σπόρους.
  • Τα καφέ γαρίφαλα είναι άνθη που επεκτείνονται σε έκταση, από τα οποία έχουν αποσπαστεί τόσο η στεφάνη του άνθους όσο και οι στήμονες.
  • Τα εξαντλημένα γαρίφαλα έχουν το περισσότερο ή όλο το έλαιο, απομακρυσμένο με την απόσταξη. Δεν αποφέρουν καθόλου έλαιο και είναι πιο σκούρα στο χρώμα.[23]

Χιώτικο γαρίφαλο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ένα γαρίφαλο από τη Χίο. Το μνημονεύει ο ευτράπελος ποιητής Καισάριος Δαπόντες (1713-1784), ως κάτι μεταξύ των εκλεκτότερων γεύσεων και αρωμάτων της εποχής του:

«Γαρόφαλα Χιώτικα, και η μαστίχη και μύγδαλα,
μήλα τα Μπογδάνικα, κεράσια των Γραβνών,
Βλαχιάς βύσσινα, οι ροζακές σταφίδες,
τα σύκα της Σμύρνης δε, εκλεκτά πράγματα»
(εκ του Κανόνος περιεκτικού πολλών εξαιρέτων πραγμάτων, των εις πολλάς πόλεις νήσους και έθνη και ζώα εγνωσμένων,Βενετία 1778).

[24]

Δραστικές ενώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ευγενόλη περιλαμβάνει το 72-90% του αιθέριου ελαίου που εξάγεται από τα γαρίφαλα και είναι η ένωση που είναι πιο υπεύθυνη για το άρωμα στο γαρίφαλο.[11] Άλλα σημαντικά βασικά συστατικά από το έλαιο του γαρίφαλου περιλαμβάνουν ακετυλο ευγενόλη, β-καρυοφυλλένιο, βανιλλίνη, οξύ crategolic, τανίνες, όπως ως η bicornin,[11][25]γαλλοταννικό οξύ, σαλικυλικό μεθύλιο (παυσίπονο), τα φλαβονοειδή ευγενίνη, καιμπφερόλη, ραμνετίνη και eugenitin, τριτερπενοειδή όπως ολεανολικό οξύ, στιγμαστερόλη και καμπεστερόλη και πολλά σεσκιτερπένια.[26]

Η ευγενόλη μπορεί να είναι τοξική σε σχετικά μικρές ποσότητες, όπου μια δόση των 5 - 10 ml, επηρεάζει σοβαρά ένα παιδί 2 χρόνων.[27]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,01,1 Πρότυπο:GRIN
  2. Νίκος Δ.Πλατής (2003). «Γαρίφαλο (Γλωσσολ.), Γαρίφαλο (Μπαχ. Λεξιλ.)». Μπαχαρικό Λεξικό. Ελλάδα: Εκδόσεις Κέδρος Α.Ε., σελ. 96, 97. ISBN 960-04-2303-2. 
  3. 3,03,1 Turner, Jack (2004). Spice: The History of a Temptation. Vintage Books, σελ. xv. ISBN 0-375-70705-0. 
  4. Andaya, Leonard Y. (1993). «1: Cultural State Formation in Eastern Indonesia». Στο: Reid, Anthony. Southeast Asia in the early modern era: trade, power, and belief. Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-8093-5. 
  5. «The Third Voyage of Sindbad the Seaman - The Arabian Nights - The Thousand and One Nights - Sir Richard Burton translator». Classiclit.about.com. April 10, 2012. http://classiclit.about.com/library/bl-etexts/arabian/bl-arabian-3sindbad.htm. Ανακτήθηκε στις September 7, 2012. 
  6. 6,06,16,2 Worrall, Simon (June 23, 2012). «The world's oldest clove tree». BBC News Magazine. http://www.bbc.co.uk/news/magazine-18551857. Ανακτήθηκε στις June 24, 2012. 
  7. Νίκος Δ.Πλατής (2003). «Πουάβρ (Μπαχ. Λεξιλ.)». Μπαχαρικό Λεξικό. Ελλάδα: Εκδόσεις Κέδρος Α.Ε., σελ. 391. ISBN 960-04-2303-2. 
  8. Krondl, Michael. The Taste of Conquest: The Rise and Fall of the Three Great Cities of Spice. New York: Ballantine Books, 2007.
  9. Νίκος Δ.Πλατής (2003). «Γαρίφαλο (Ιστ.), Χίτλερ Άντολφ». Μπαχαρικό Λεξικό. Ελλάδα: Εκδόσεις Κέδρος Α.Ε., σελ. 97, 480. ISBN 960-04-2303-2. 
  10. Dorenburg, Andrew and Page, Karen. The New American Chef: Cooking with the Best Flavors and Techniques from Around the World, John Wiley and Sons Inc., 2003
  11. 11,011,111,2 Kamatou GP1, Vermaak I, Viljoen AM (2012). «Eugenol--from the remote Maluku Islands to the international market place: a review of a remarkable and versatile molecule». Molecules 17 (6): 6953-81. doi:10.3390/molecules17066953. http://www.mdpi.com/1420-3049/17/6/6953. 
  12. «Flavored Tobacco». FDA.gov. http://www.fda.gov/TobaccoProducts/GuidanceComplianceRegulatoryInformation/FlavoredTobacco/default.htm. Ανακτήθηκε στις September 7, 2012. 
  13. «Tips for Home and Garden». Wofome.com. http://wofome.com/viewtopic.php?f=7&t=872&sid=dcf27675ac3b3453750b182f9b7e68cd. 
  14. Νίκος Δ.Πλατής (2003). «Γαρίφαλο τριμμένο (Χρήση)». Μπαχαρικό Λεξικό. Ελλάδα: Εκδόσεις Κέδρος Α.Ε., σελ. 98. ISBN 960-04-2303-2. 
  15. Balch, Phyllis and Balch, James. Prescription for Nutritional Healing, 3rd ed., Avery Publishing, 2000, p. 94
  16. Alqareer A, Alyahya A, Andersson L. (May 24, 2012). «The effect of clove and benzocaine versus placebo as topical anesthetics». Journal of dentistry 34 (10): 747–50. doi:10.1016/j.jdent.2006.01.009. PMID 16530911. 
  17. «Question: Multiple Sclerosis». TibetMed. http://www.tibetmed.org/questions/question_44.htm. Ανακτήθηκε στις September 7, 2012. 
  18. Tillotson, Alan (April 3, 2005). «Special Diets for Illness». Oneearthherbs.squarespace.com. http://oneearthherbs.squarespace.com/diseases/special-diets-for-illness.html. Ανακτήθηκε στις September 7, 2012. 
  19. 19,019,1 «Clove». MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine and National Institutes of Health. 2014. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/251.html. Ανακτήθηκε στις August 18, 2014. 
  20. «Clove (Eugenia aromatica) and Clove oil (Eugenol)». National Institutes of Health, Medicine Plus. nlm.nih.gov. February 15, 2012. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/patient-clove.html. Ανακτήθηκε στις September 7, 2012. 
  21. Youngken, H.W. (1950). Text book of pharmacognosy (6th έκδοση). 
  22. Monks, Neale. «Aquarium Fish Euthanasia: Euthanizing and disposing of aquarium fish.». FishChannel.com. http://www.fishchannel.com/fish-health/euthanasia.aspx. Ανακτήθηκε στις August 1, 2011. 
  23. Bisset, N.G. (1994). Herbal drugs and phyotpharmaceuticals, Medpharm. Stuttgart: Scientific Publishers. 
  24. Νίκος Δ.Πλατής (2003). «Χιώτικο γαρίφαλο». Μπαχαρικό Λεξικό. Ελλάδα: Εκδόσεις Κέδρος Α.Ε., σελ. 481. ISBN 960-04-2303-2. 
  25. Li-Ming Bao, Eerdunbayaer, Akiko Nozaki, Eizo Takahashi, Keinosuke Okamoto, Hideyuki Ito and Tsutomu Hatano (2012). «Hydrolysable Tannins Isolated from Syzygium aromaticum: Structure of a New C-Glucosidic Ellagitannin and Spectral Features of Tannins with a Tergalloyl Group.». Heterocycles 85 (2): 365–81. doi:10.3987/COM-11-12392. 
  26. Chinese Herbal Medicine: Materia Medica, Third Edition by Dan Bensky, Steven Clavey, Erich Stoger, and Andrew Gamble. 2004
  27. Hartnoll, G; Moore, D; Douek, D (1993). «Near fatal ingestion of oil of cloves». Archives of Disease in Childhood 69 (3): 392–3. doi:10.1136/adc.69.3.392. PMID 8215554. 


Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Clove της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).